LỜI MỞ ĐẦU
Gia đình là cái nôi nuôi dưỡng, là môi trường quan trọng hình thành và giáo dục nhân cách con người. Ở nước ta, vấn đề gia đình luôn được Đảng, Nhà nước quan tâm một cách đặc biệt. Trong thời kỳ đổi mới hiện nay, Gia đình là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển đất nước nhằm thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Đề cao vai trò gia đình trong đời sống xã hội, Nhà nước đã ban hành Luật Hôn nhân gia đình. Luật Hôn nhân và gia đình có nhiệm vụ góp phần xây dựng, hoàn thiện và bảo vệ chế độ hôn nhân và gia đình tiến bộ, xây dựng chuẩn mực pháp lý cho cách ứng xử của các thành viên trong gia đình, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các thành viên trong gia đình, kế thừa và phát huy truyền thống đạo đức tốt đẹp của gia đình Việt Nam nhằm xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc, bền vững.
Cũng như các quốc gia khác trên thế giới, Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam luôn quan tâm và đề cao vấn đề xây dựng và phát triển gia đình. Trong “Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội”, Đảng ta đã khẳng định: “Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi thân yêu nuôi dưỡng cả đời người, là môi trường giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách. Các chính sách của nhà nước phải chú ý tới xây dựng gia đình no ấm, hòa thuận, tiến bộ, nâng cao ý thức về nghĩa vụ gia đình đối với mọi lớp người”.
Trong vài năm gần đây, khi nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển, công nghệ thông tin du nhập và phổ biến dần trong xã hội cùng với sự hội nhập quốc tế đã làm du nhập nhiều nền văn hóa, quan điểm, tư tưởng của nhiều quốc gia trên Thế giới làm thay đổi đi nhiều quan điểm, nhận thức về xã hội trong mỗi người, đặc biệt trong quan hệ hôn nhân và gia đình, với biểu hiện rõ nhất là số vụ ly hôn đã và đang càng ngày gia tăng. Trong mỗi chúng ta, ai cũng muốn có một cuộc hôn nhân hoàn hảo, một gia đình hạnh phúc trọn vẹn và thực hiện tốt các yêu cầu đúng như Luật hôn nhân và gia đình quy định. Tuy nhiên, có những lý do khách quan, chủ quan làm cho những mong muốn đó không thực hiện được. Hôn nhân tan vở, gia đình không hạnh phúc dẫn đến việc ly hôn. Từ đó phát sinh hệ quả sau hôn nhân trong đó có vấn đề cấp dưỡng sau ly hôn. Việc cấp dưỡng nhằm đảm bảo cho người được cấp dưỡng được hưởng sự quan tâm, chăm sóc về vật chất và tinh thần để tồn tại và phát triển. Theo nguyên tắc, khi quan hệ hôn nhân chấm dứt, quan hệ nhân thân giữa vợ chồng cũng chấm dứt theo. Tuy nhiên, quan hệ tài sản trong đó có quan hệ cấp dưỡng giữa vợ và chồng không hẳn đã chấm dứt. Nếu một bên vợ hoặc chồng gặp khó khăn, túng thiếu có yêu cầu cấp dưỡng mà có lí do chính đáng thì người chồng hoặc vợ cũ có nghĩa vụ cấp dưỡng theo khả năng của họ. Đặc biệt, sau khi vợ chồng ly hôn, con cái là người phải gánh chịu nhiều thiệt thòi nhất.
Huyện Sơn Hà là một huyện miền núi thuộc tỉnh Quảng Ngãi với dân số khá ít, chủ yếu là nơi sinh sống của những đồng bào dân tộc thiểu số như: H’re, Cadong và một số dân tộc khác nên trình độ dân trí ở khu vực này không cao, nghề nghiệp không ổn định,… dẫn đến tình trạng ly hôn ngày càng nhiều và phức tạp hơn trong những năm gần đây. Gia đình tan nát, con cái là người gánh chịu nhiều thiệt thòi nhất bởi không nhận được sự quan tâm, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục cùng một lúc của cả cha và mẹ. Thực tiễn tại Tòa án huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi đã xảy ra các trường hợp cha, mẹ sau khi ly hôn đã bỏ mặc, trốn tránh trách nhiệm cấp dưỡng cho con.
Cần phải nhìn nhận rõ ràng rằng, ly hôn không phải là điều xấu, tuy nhiên hậu quả do ly hôn nếu như không được giải quyết thỏa đáng sẽ gây ra nhiều tác động tiêu cực không chỉ đến người trong cuộc là vợ/chồng mà còn tới con cái và tật tự xã hội. Thời gian qua em thực tập tại Tòa án nhân dân huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi đã được tiếp xúc với rất nhiều vụ án ly hôn, đọc hồ sơ vụ án ly hôn, tiếp đương sự cùng với Thư ký phần nào cũng hiểu được công việc tại Tòa án.
Vì những lý do trên em chọn đề tài “Pháp luật về giải quyết vấn đề cấp dưỡng cho con khi cha, mẹ ly hôn – thực tiễn tại Tòa án nhân dân huyện Sơn Hà, tỉnh Quảng Ngãi” làm báo cáo thực tập cuối khóa.