PHẦN MỞ ĐẦU
Hiện nay, cải cách tư pháp đang được Đảng và Nhà nước ta coi là yếu tố quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, góp phần đạt mục tiêu xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Trong Nghị quyết 49-NQ/TW về Chiến lược cải cách tư pháp đã nêu nhiều vấn đề cụ thể trong Tố tụng hình sự. Các vấn đề này cần phải được nghiên cứu một cách toàn diện để thể chế hóa vào quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, tạo cơ sở pháp lý, nâng cao chất lượng công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án hình sự. Trong đó, có các yêu cầu được đặt ra đối với biện pháp cưỡng chế Tố tụng hình sự.
Biện pháp cưỡng chế Tố tụng hình sự là cách thức thực hiện tính quyền lực nhà nước do cơ quan, người có thẩm quyền áp dụng theo trình tự, thủ tục được pháp luật tố tụng hình sự quy định, tác động lên tư tưởng, hành vi người tham gia tố tụng, buộc họ phải thực hiện nhằm ngăn chặn tội phạm, ngăn chặn bị can, bị cáo cản trở, gây khó khăn cho các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử hoặc để bảo đảm thi hành án, góp phần bảo vệ lợi ích hợp pháp của tổ chức, công dân. Biện pháp cưỡng chế được xây dựng dựa trên cơ sở quy định của Hiến Pháp, các Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, các nguyên tắc trong Bộ luật tố tụng hình sự và đặc biệt phải đảm bảo quyền con người, quyền công dân.
Biện pháp “bắt người” là một trong các biện pháp ngăn chặn được áp dụng rất phổ biến trong thực tiễn và đã phát huy được vai trò to lớn trong việc giải quyết vụ án hình sự. Việc áp dụng biện pháp bắt người đúng đắn, kịp thời là sự bảo đảm rất quan trọng cho việc ngăn chặn tội phạm, phát hiện nhanh chóng, chính xác và xử lý công minh mọi hành vi phạm tội, không làm oan người vô tội cũng như không để lọt tội phạm. Tuy nhiên, “bắt người” luôn là vấn đề nhạy cảm trong đời sống chính trị – xã hội, bắt người đúng hay không đúng quy định của pháp luật, bắt oan sai sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến các quyền cơ bản của công dân, liên quan đến đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước… Do đó, việc hoàn thiện quy định về biện pháp bắt người trong Tố tụng hình sự là vấn đề cấp thiết trong công cuộc cải cách tư pháp hiện nay.