LỜI MỞ ĐẦU
Bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là hệ thống các quan nhà nước tổ chức từ trung ương đến địa phương, nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước, vì lợi ích giai cấp, lợi ích toàn xã hội và đảm bảo là công cụ để nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước, thực hiện quyền dân chủ. Muốn tổ chức và thực hiện được hiệu quả, bộ máy nhà nước cần tuân theo những nguyên tắc nhất định như: Đảng lãnh đạo nhà nước, tập trung dân chủ, bình đẳng và đoàn kết dân tộc, tuân thủ pháp luật, quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, quyền lực nhà nước là sự thống nhất phân công, phối hợp kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện quyền lập pháp, hành pháp, và tư pháp,… Trong đó nguyên tắc tập trung dân chủ là nguyên tắc cơ bản nhất trong việc tổ chức và hoạt động của các cơ quan nhà nước, thể hiện tính đặc thù trong bộ máy nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và đặc biệt được thể hiện rõ trong Hiến pháp 2013. Nguyên tắc này tạo ra sự thống nhất về tổ chức và hành động, phát huy và kết hợp chặt chẽ sức mạnh của cả tập thể với sức mạnh từng cá nhân, của cả nước. Ta thấy rằng, Quốc hội và Viện kiểm sát nhân dân được tổ chức và hoạt động trên cơ sở các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước ta nói chung. Do có vị trí, chức năng và nhiệm vụ mang tính đặc thù nên hệ thống của các cơ quan này được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc đặc thù. Nguyên tắc tập trung dân chủ là cơ sở để xây dựng chế độ làm việc của Quốc hội và Viện kiểm sát nhân dân.
Nhận thấy tính cấp thiết và thực tế của những vấn đề nêu trên, trong tiểu luận này, tôi sẽ phân tích chi tiết những đặc điểm cơ bản nhất của nguyên tắc tập trung dân chủ, qua đó chỉ rõ chế độ làm việc của Quốc hội và Viện kiểm sát nhân dân, đồng thời luận giải lí do dẫn tới sự khác biệt đáng kể trong chế độ làm việc của hai cơ quan trên.