LỜI MỞ ĐẦU
Sau 30 năm tiến hành cải cách và phát triển, nền kinh tế Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ theo phương hướng thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa dưới sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Trong đó, ngành kinh tế tự cung tự cấp truyền thống đang dần bị thay thế bởi các giao dịch thương mại hàng hóa điện tử từ những đơn hàng nhỏ lẻ cho đến các hợp đồng xuất nhập khẩu hàng hóa có giá trị lớn, xuyên quốc gia. Trong thời điểm Covid-19 diễn biến ngày càng phức tạp, các giao dịch thương mại điện tử giữ vai trò vô cùng quan trọng trong việc giữ cho chuỗi cung ứng không bị đứt gãy, gián đoạn. Để tạo điều kiện cho hoạt động thương mại nói chung và các giao dịch điện tử nói riêng phát triển, pháp luật về thương mại, hàng hóa dịch vụ đã không ngừng được hoàn thiện, khắc phục những điểm còn yếu kém,đồng thời tạo ra một môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp tự do kinh doanh.
Tuy nhiên, sự tự do phát triển kinh doanh cũng làm cho một số doanh nghiệp lợi dụng những kẽ hở trong hợp đồng đã ký kết để cố tình vi phạm hoặc lờ đi những gì đã giao kết. Về phía doanh nghiệp bị vi phạm hợp đồng, rất ít doanh nghiệp áp dụng các hình thức xử lý vi phạm hợp đồng như đã thỏa thuận. Mặt khác, một số doanh nghiệp chưa có sự đầu tư về mặt pháp lý đối với các hợp đồng mua bán hàng hóa, chưa thực sự hiểu về chế tài thương mại được pháp luật quy định. Các vụ việc vi phạm hợp đồng mua bán hàng hóa xảy ra càng nhiều, dẫn đến số tranh chấp giữa các doanh nghiệp cũng tăng theo. Vì vậy, việc đặt ra các biện pháp, chế tài để xử lý, ngăn chặn hành vi vi phạm hợp đồng là vô cùng quan trọng. Việc nghiên cứu về chế tài phạt vi phạm hợp đồng đã có nhiều tác giả nghiên cứu với những ý kiến, góc độ khác nhau. Trong phạm vi giới hạn của mình, qua Đề tài “Chế tài phạt vi phạm hợp đồng theo Luật Thương mại năm 2005 – Một số khó khăn, vướng mắc và kiến nghị hoàn thiện pháp luật” nhóm nghiên cứu tập trung nghiên cứu, phân tích và làm rõ các nội dung quy định của pháp luật ở Việt Nam về việc áp dụng chế tài phạt vi phạm hợp đồng. Trong đó, nhóm chia nội dung thành 03 chương bao gồm các nội dung như khái quát về chế tài trọng tài thương mại; khái niệm, điều kiện áp dụng, mức phạt vi phạm và mối quan hệ với các chế tài khác của chế tài phạt vi phạm hợp đồng; góc nhìn của chế tài phạt vi phạm qua nguyên tắc lập khoảng trống của CISG. Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu thông qua thực tiễn áp dụng và tình huống pháp luật liên quan để nhận định một số điểm còn bất cập của chế tài phạt vi phạm theo quy định của Luật Thương mại 2005. Cuối cùng, nhóm đề xuất một số kiến nghị, giải pháp để hoàn thiện hơn trong việc áp dụng chế tài phạt vi phạm hợp đồng.