LỜI MỞ ĐẦU
Vấn đề hài hòa hóa luật pháp và các quy tắc tố tụng đang là đề tài được quan tâm tại các quốc gia ASEAN và đã được đưa ra thảo luận tại Hội thảo của Chánh án Tòa án các nước ASEAN[1]. Một trong những biện pháp để hài hóa hóa pháp luật về nội dung cũng như tố tụng là tiến hành việc xem xét, công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án. Đây không chỉ là xu thế trong khu vực mà còn là xu thế trên thế giới khi rất nhiều quốc gia phát triển đã tham gia các điều ước quốc tế song phương và đa phương về công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài trên lãnh thổ của mình[2].
Việc công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài là một trong những nội dung quan trọng của hoạt động tương trợ tư pháp, một thủ tục đặc biệt của hoạt động Tố tụng dân sự quốc tế. Thực tiễn hiện nay cho thấy, số lượng các bản án, quyết định của Tòa án nước ngoài cần được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam ngày càng tăng, điều đó dẫn đến nhu cầu hợp tác giữa các quốc gia để thỏa thuận công nhận và cho thi hành tại lãnh thổ của nhau các bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài là một nhu cầu tất yếu khách quan.
Tuy nhiên, đây là một vấn đề còn khá mới mẻ, cả về mặt quy định của pháp luật cũng như thực tiễn thi hành. Điển hình như là Điều 423 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 về bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài được công nhận và cho thi hành tại Việt Nam đã không đưa ra định nghĩa cụ thể thế nào là “bản án, quyết định dân sự”. Việc có quy định chưa đầy đủ, thiếu rõ ràng như vậy dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau trên thực tế, chưa đảm bảo được quyền và lợi ích của các bên đương sự và thậm chí chưa phù hợp với cam kết quốc tế. Mặt khác, cơ chế pháp lý khi giải quyết các yêu cầu công nhận và cho thi hành bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài là lĩnh vực có nhiều phức tạp, bởi vì nó liên quan đến chủ quyền quốc gia, liên quan đến quyền và lợi ích của các bên trong quan hệ dân sự.
Thấy được tính cấp thiết cũng như tầm quan trọng của vấn đề này, em quyết định chọn đề tài: “Bản án, quyết định dân sự được công nhận và cho thi hành theo điều 423 Bộ luật Tố dụng dân sự năm 2015” để đi sâu nghiên cứu.
[1] Tham khảo Đề cương tham chiếu, Nhóm công tác Hội nghị Chánh án về Hội nhập ASEAN, Hội nghị lần thứ 3 tại Philippines.
[2] Công ước Brussels (Brussels Convention), Quy định về quan hệ giữa Tòa án các nước EU và Đan Mạch, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=URISERV%3Al33054 (truy cập ngày 23/01/2024).
Công ước Lugano Vương quốc Anh (Lugano Convention), Công nhận và thi hành bản án của các nước thành viên, http://curia.europa.eu/common/recdoc/convention/en/c-textes/lug-idx.htm (truy cập ngày 23/01/2024).