PHẦN MỞ ĐẦU
Trong xu thế hội nhập hiện nay, để hòa nhịp cùng xu hướng vận động phát triển toàn cầu, Việt Nam đã phấn đấu, cố gắng không ngừng để sánh vai cùng các quốc gia khác trên toàn thế giới về mọi lĩnh vực. Trước tình hình đó, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc hoàn thiện về cơ chế, chính sách và pháp luật để đáp ứng kịp thời yêu cầu của tiến trình hội nhập. Để có thể theo kịp được tiến trình hội nhập, chúng ta đã đồng thời tăng cường nâng cao hiệu quả hoạt động của lĩnh vực hành pháp, kết hợp với lập pháp và tư pháp. Tuy nhiên, xã hội càng phát triển thì nhu cầu sống và làm việc theo pháp luật của người dân càng được tăng cường, những yêu cầu đặt ra cho chủ thể quản lý ngày càng khắt khe hơn. Những mâu thuẫn, bất đồng giữa các cơ quan nhà nước và người dân cũng theo đó mà tăng lên. Nhu cầu khiếu kiện trong nhiều lĩnh vực gia tăng về số lượng với tính chất càng ngày càng gay gắt và phức tạp. Đặc biệt, đối với tố tụng hành chính – một lĩnh vực rất mới mẻ thì những khiếu kiện này còn rất nhiều khó khăn đối với người khởi kiện, người bị kiện và cả phía cơ quan xét xử. Những tranh chấp hành chính chủ yếu xuất phát từ việc các đối tượng quản lý hành chính có quyền, lợi ích bị xâm hại trong quá trình thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước thông qua việc ban hành các quyết định hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc cán bộ, công chức hay thực hiện cáchành vi hành chính của chủ thể quản lý hành chính nhà nước.
Hiện nay, thực trạng tranh chấp hành chính diễn biến rất phức tạp, nhất là sự xuất hiện tình trạng khiếu kiện đông người, vượt cấp, vượt quyền diễn ra ở nhiều địa phương và thậm chí ở các cơ quan trung ương. Nhằm đảm bảo được yêu cầu cơ bản của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của dân, do dân, vì dân là phải đảm bảo quyền con người, quyền công dân, công dân phải hiểu đúng và thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình. Do đó, pháp luật quy định công dân có quyền khởi kiện vụ án hành chính ra Tòa án để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình. Tòa án sẽ dựa trên quy định pháp luật, thực hiện công việc xét xử vụ án hành chính của mình. Xét xử vụ án hành chính được thực hiện theo nguyên tắc hai cấp xét xử. Trong đó xét xử sơ thẩm vụ án hành chính là cấp xét xử thứ nhất, có ý nghĩa quyết định, quan trọng đối với hoạt động xét xử nói chung. Thực tiễn công tác xét xử vụ án hành chính nói chung và xét xử sơ thẩm vụ án hành chính trong những năm vừa qua, cho thấy chúng ta đã đạt được những kết quả tích cực thể hiện ở việc quyền và lợi ích hợp pháp của người dân đã được bảo vệ, hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước ngày một hiệu quả hơn. Ngoài ra, ý thức tự giác đấu tranh của người dân đối với sai phạm trong quản lý hành chính cũng dần được nâng cao. Nhưng bên cạnh đó, việc xét xử sơ thẩm vụ án hành chính đang còn gặp rất nhiều vướng mắc. Các văn bản pháp luật tuy đã đưa ra những quy định và hướng dẫn, song chỉ mới dừng lại ở hình thức Pháp lệnh nên hiệu lực chưa cao và còn mâu thuẫn, chồng chéo với một số văn bản pháp luật khác. Điều này đã dẫn tới việc xét xử sơ thẩm vụ án hành chính còn tồn đọng nhiều bất cập.
Điển hình như người dân không xác định được đối tượng khởi kiện, khởi kiện sai thời hiệu quy định hay cơ quan xét xử thụ lý chậm, giải quyết chưa thuận ý dân, xét xử sai thẩm quyền, sai đối tượng… hay chính phía người bị kiện là chủ thể quản lý hành chính nhà nước chậm hoặc thậm chí cố tình không thực hiện bản án mà Tòa đã tuyên. Và ngay chính bản thân cơ quan nhà nước, thậm chí cơ quan xét xử còn hạn chế về trình độ, chuyên môn chưa cao, một số bộ phận cán bộ làm việc chưa có trách nhiệm, chưa đạt được hiệu quả tốt. Thực trạng này đã gây rất nhiều khó khăn cho việc giải quyết các tranh chấp hành chính, nó đã và đang ảnh hưởng đến sự ổn định chính trị- xã hội, làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước cũng như làm giảm lòng tin của nhân dân vào Nhà nước và pháp lụât.
Sự ra đời của Luật Tố tụng hành chính năm 2015 trên cơ sở sự kế thừa, phát triển các quy định cũ hứa hẹn mang đến nhiều thay đổi tích cực cho xét xử sơ thẩm vụ án hành chính trên phương diện lý luận cũng như thực tiễn. Vì vậy, em đã lựa chọn chủ đề “Xét xử sơ thẩm vụ án hành chính theo quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành” làm đề tài tiểu luận kết thúc học phần môn Luật Tố tụng hành chính.