LỜI MỞ ĐẦU
Gia đình là thiết chế xã hội quan trọng, là môi trường hình thành, nuôi dưỡng và giáo dục thể chất, nhân cách đạo đức con người, nơi bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống tốt đẹp. Đây cũng chính là tế bào của xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt và ngược lại, xã hội tốt là điều kiện thúc đẩy gia đình tiến bộ. Như vậy, mọi sự tốt đẹp của xã hội được khởi nguồn từ gia đình và gia đình được ra đời, phát triển trước hết ở việc Nhà nước thừa nhận quan hệ hôn nhân giữa nam và nữ và quy định rõ quyền và nghĩa vụ pháp lý giữa họ. Khi xã hội có thay đổi, quan hệ giữa các chủ thể chủ thể giữa con người với con người, đặc biệt là quan hệ hôn nhân và gia đình cũng bị tác động và ảnh hưởng mạnh mẽ, kéo theo đó mỗi con người, mỗi gia đình cũng thay đổi và trong quan hệ vợ chồng đó là biểu hiện của sự gia tăng các vụ án, vụ việc ly hôn. Ly hôn là một biện pháp chấm dứt tình trạng mâu thuẫn gay gắt giữa vợ và chồng, vợ chồng sẽ chia tay bằng một bản án hay quyết định của Tòa án. Việc giải quyết ly hôn không đơn giản bởi nó phá vỡ mối quan hệ vợ chồng cả về mặt nhân thân và tài sản. Nhà nước đặt ra chế độ hôn nhân tự nguyện, bình đẳng, tiến bộ nhằm xây dựng gia đình dân chủ, hòa thuận, bền vững ngay cả khi gia đình đó đã tan vỡ thì sự bình đẳng về quyền và lợi ích giữa vợ và chồng vẫn được đảm bảo.
Vấn đề đó được thể hiện rất rõ trong việc giải quyết ly hôn của Tòa án, bởi trong hoạt động tư pháp thì Tòa án là cơ quan duy nhất nhân danh Nhà nước xét xử các vụ án nói chung và HN&GĐ nói riêng. Theo như thống kê, hàng năm Tòa án các cấp trong cả nước phải tiến hành thụ lý và giải quyết lượng án kiện về HN&GĐ chiếm khoảng trên 60% tổng số các vụ, việc dân sự và ngày càng có xu thể gia tăng và phức tạp hơn, chủ yếu là các vụ án ly hôn, tranh chấp về nuôi con và chia tài sản chung. Dưới góc độ xã hội, nếu như kết hôn là hiện tượng bình thường thì ly hôn là hiện tượng bất bình thường, là mặt trái của xã hội. Hậu quả pháp lý của việc ly hôn là làm tan vỡ hạnh phúc gia đình, gây ảnh hưởng xấu tới con cái. Việc giải quyết ly hôn không đơn giản, chúng ta phải giải quyết những yêu cầu mà nền kinh tế thị trường và sự vận động, phát triển của cuộc sống đang đặt ra, đó là những quyền về nhân thân, tài sản, những quyền dân sự khác không những thể hiện trong quá trình tổn tại của gia đình mà còn đặt ra trong cả trường hợp ly hôn.
Dưới góc độ pháp lý, ly hôn được ghi nhận thành một chế định độc lập trong Luật HN&GĐ, nó là cơ sở để cho Tòa án và các bên đương sự giải quyết vấn đề sau khi ly hôn một cách thấu tình đạt lý, góp phần giải phóng con người ra khỏi sự ràng buộc, không cần thiết khi quan hệ hôn nhân đã thực sự tan vỡ. Khi mà gia đình lâm vào tình trạng trầm trọng, không thể tồn tại một cách ổn định, hạnh phúc, quan hệ hôn nhân trên thực tế đã bị phá vỡ thì xử ly hôn là cần thiết. Sự kiện ly hôn tất yếu dẫn đến những hậu quả pháp lý nhất định. Kể từ khi Luật HN&GĐ năm 2014 ra đời, Nhà nước đã tuyên truyền và phổ biến rộng rãi để mọi người dân hiểu biết trong việc bảo vệ quyền lợi của mỗi thành viên và xây dựng gia đình hạnh phúc. Tuy nhiên, thực tiễn giải quyết các vụ việc ly hôn cho thấy vẫn còn có những vướng mắc, bất cập trong việc xác định căn cứ ly hôn và thủ tục giải quyết ly hôn, bên cạnh đó, sự chưa hoàn thiện của pháp luật nội dung dẫn đến nhận thức và áp dụng không thống nhất nên đã vận dụng pháp luật một cách tùy tiện nên vẫn còn những vụ án phải qua nhiều cấp xét xử do có sự kháng cáo của đương sự và kháng nghị của người có thẩm quyền.
Trước tình hình đó, việc nghiên cứu, phân tích để làm sáng tỏ những nội dung cơ bản về pháp luật về ly hôn là cơ sở và tiền đề quan trọng để giải quyết các vụ án ly hôn là một việc làm có ý nghĩa và rất cần thiết. Ngoài ra, cũng cần thấy rằng mặc dù đã có những quy định tương đối cụ thể, song thực tế áp dụng pháp luật vẫn còn hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Do vậy, vấn đề tổng hợp các quan điểm, quan niệm trong một đề tài nghiên cứu để tìm ra một giải pháp chung có hiệu quả là một việc làm thường xuyên, nghiêm túc và có hệ thống.
Xuất phát từ những lý do trên, em chọn đề tài “Thực tiễn áp dụng pháp luật giải quyết vụ án tranh chấp ly hôn ở tỉnh Bình Dương và định hướng hoàn thiện” là đề tài cho tiểu luận báo cáo thực tập của mình.